Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΓΙΑΝΝΗΣ ΤΣΑΡΟΥΧΗΣ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΓΙΑΝΝΗΣ ΤΣΑΡΟΥΧΗΣ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τετάρτη, 22 Οκτωβρίου 2014

Ο Γιάννης Τσαρούχης "ντύνει" με λόγο νεοκλασικά της Ιτέας, Λαμίας και Χαλκίδας

Ο ζωγράφος που θεωρήθηκε εκφραστής της ελληνικότητας στη μεταπολεμική ζωγραφική, ο Γιάννης Τσαρούχης, εκτός από δυνατό χρωστήρα υπήρξε και εξαίρετος στοχαστής, έδινε πάντα τροφή για σκέψη, ακόμη κι αν ο λόγος του κάποιες φορές θεωρήθηκε αιρετικός. Επωφελούμαστε λοιπόν για μια ανατροπή του συνήθους.... Εδώ, δεν σχολιάζεται το εικαστικό του έργο, αλλά το κείμενό του σχολιάζει τις εικόνες νεοκλασικών από τις πόλεις της Κεντρικής Ελλάδας!

Πηγή: http://www.centralgreece.gr/el/views/142-o-giannis-tsaroyxis-ntynei-me-logo-neoklasika-tis-iteas-lamias-kai-xalkidas.html




".... Τα νεοκλασικά σπίτια δεν ήταν αριστουργήματα. Πριν απ'αυτά υπήρχαν ωραιότερα σπίτια: τα λεγόμενα τούρκικα και που ήταν γνησίως Ελληνικά με κάποια επίδραση επιπόλαιη αραβοπερσική στη διακόσμηση. Αλλά τέλος πάντων είναι η Ευρώπη. Ο Νεοκλασικισμός ταίριαζε με τον εθνικό μας ύμνο που κι αυτός είναι Νεοκλασικός. Με το κράτος μας. Με τη σημαία μας. Ηταν η Ευρώπη σ' ότι έχει πιο αφομοιώσιμο για ένα Λαό που συντήρησε χρόνια την ελληνιστική παράδοση και γνώρισε ανάλογους νεοκλασικισμούς στους αιώνες που υπήρχε το Βυζάντιο.

Ο Ευρωπαϊκός Νεοκλασικισμός, αλλά και κάθε ξένη επίδραση φιλτραρισμένη από ένα λαό που είχε ακόμα γούστο και λεπτή αίσθηση ήταν απαραίτητη ένεση. Αυτή η ένεση μας έδοσε τον Σολωμό. Τον Κάλβο. Τον Παπαδιαμάντη. Τον Χαλεπά. Τον Πικιώνη. Τον Καβάφη και τον Θεόφιλο ακόμα. Γιατί το έδαφος της παραδόσεως ήταν γόνιμο. Αλλά για τους ποιητές και τους καλλιτέχνες η Ευρώπη ήταν πηγή εμπνεύσεως και ερεθισμού. Για τους πλούσιους ήταν ένας επιπόλαιος τρόπος να ξεχωρίσουν από το Λαό που χίλια χρόνια Βυζαντινής πειθαρχίας τον είχαν εξευγενίσει και τούχαν δώσει αριστοκρατικότητα. Η πλουτοκρατική χυδαιότης και ασυδοσία έπεσε με τα μούτρα παίρνοντας από τη Δύση το παράδειγμα της σπατάλης και της ανόητης υπεροψίας. Ορισμένα νεοκλασικά σπίτια, ιδίως του Τσίλερ με την ψευτοπολυτέλειά τους, ένας αυστηρός εραστής των Αθηνών θα τα έκρινε κατεδαφιστέα. Σήμερα το χειρότερο σπίτι από αυτά μπρος στην ασχήμια που πλάκωσε θεωρείται διατηρητέο. Τα λίγα νεοκλασικά που θα μείνουν θάναι σαν το μουστάκι που αφήνουν οι ανατολίτες. Αγωνιώδες δείγμα χαμένου ανδρισμού και ισχύος.
(......................................................
................)
Αυτός που φροντίζει για την ομορφιά θεωρείται από πολλά εκατομμύρια ελλήνων ως βλαμένος. Και αυτός που δηλώνει πως τον ενδιαφέρει η ομορφιά, αν δεν είναι ύποπτος ή βλαμένος, συνήθως είναι κακόγουστος και αισθηματολόγος. Αρα επικίνδυνος κι αυτός και απλώς πνεύμα αντιλογίας. Είναι σπάνιοι αυτοί που καταλαβαίνουν την ομορφιά ενός αρχιτεκτονικού συνόλου τοποθετημένου πετυχημένα σ'ένα όμορφο τοπίο.


Οι πιο πολλοί επιθυμούν γραφικότητα τουριστικού ύφους, μάλλον τυρολέζικου παρά ελληνικού. Αρπάζονται από λέξεις και μοτίβα και ασήμαντες λεπτομέρειες. Δίπλα στον κίνδυνο της κατεδαφίσεως και της εγκατάλειψης που οδηγεί στο φυσικό γκρέμισμα, υπάρχει ο μέγας κίνδυνος της φροντίδας που λέγεται αξιοποίηση, αναπαλαίωση και ότι άλλο θέλετε. Όπου ανακατεύεται το κράτος ξοδεύονται αρκετά χρήματα. Κάνει γκάφες αισθηματικές και εγκληματικές διορθώσεις. Εγκλήματα μ' αυτοεπαίνους και χωρίς τιμωρία. Πράξεις περιττές με μόνο σκοπό να κοπεί το κονδύλι. Δεν υπάρχουν δυνατές προσωπικότητες, σεβαστές που να εισακούγονται, ούτε και κοινή γνώμη ισχυρή που να μη φοβάται και να την ακούει το κράτος. Αναισθησία κι αδίστακτη δραστηριότης συνυπάρχουν. Αγραμματοσύνη και κακογουστιά γεμάτη αισθηματολογία.


Ο σοβαρός λόγος που θάπρεπε να διατηρηθούν αρχιτεκτονικά σύνολα του 19ου αιώνα, δεν έγινε αντιληπτός ούτε από τους εχθρούς του ούτε από τους φίλους του. Απομονωμένες διατηρήσεις κτιρίων αντιαισθητικά βαμμένων με πλαστικό χρώμα -λόγω αναπαλαιώσεων- είναι μια συμβατική λύσις που δεν δίνει μια πλήρη εικόνα της εισόδου της Ελλάδος στο 19ο αιώνα στην Ευρώπη. Δίπλα στα κυνικά σχήματα των πολυκατοικιών, η διατήρηση αυτών των κτιρίων είναι θλιβερή. Δε θάλεγα ποτέ να μην διατηρούνται αλλά κάτι το δυσάρεστο υπάρχει σ' αυτή η διατήρηση. Αλλά αφού οι άνθρωποι έγιναν από τσιμέντο, αλουμίνιο και πλαστικό διεθνώς, διερωτάμαι τι λόγος υπάρχει να κατοικούν σε σπίτια καμωμένα με στοργή από μάρμαρο, ξύλο, ασβέστη και κεραμίδια."

Το κείμενο είναι από το βιβλίο του Γ. Τσαρούχη "Αγαθόν το εξομολογείσθαι" Εκδ. Καστανιώτη, 1986. Ορθογραφία και συντακτικό είναι του πρωτότυπου κειμένου, δυστυχώς όχι και η απόδοσή του με πολυτονικό.

Πέμπτη, 2 Οκτωβρίου 2014

Ο Γιάννης Τσαρούχης διαβάζει Καβάφη στο σπίτι του Ανδρέα Εμπειρίκου

H παρούσα ηχογράφηση του Γιάννη Tσαρούχη να απαγγέλλει 22 ποιήματα του Kαβάφη έγινε τον Φεβρουάριο του 1972. O ζωγράφος έρχεται στην Eλλάδα από το Παρίσι, συναντά τον φίλο του Aνδρέα Eμπειρίκο και του ζητά ο ίδιος να τον ηχογραφήσει να απαγγέλλει τον αγαπημένο τους ποιητή. O Tσαρούχης διάβαζε σε φίλους ποιήματα του K.Π. Kαβάφη από τη δεκαετία του '50. Ήταν πάντα αναγνώσεις εξαιρετικής συγκίνησης και ευαισθησίας χωρίς θεατρινισμούς, με μεγάλη λιτότητα και βαθιά αίσθηση του εσωτερικού μέτρου.
O παρών δίσμος αποτελεί την πρώτη επίσημη δημοσίευση από το "Aρχείο Hχογραφήσεων" του Aνδρέα Eμπειρίκου. Tο βιβλίο του CD περιέχει πλήρη τα κείμενα που γράφουν ο Tσαρούχης για τον Kαβάφη και τον Eμπειρίκο, ο Eμπειρίκος για τον Tσαρούχη, ένα κείμενο της Eυφροσύνης Δοξιάδη για τις καβαφικές αναγνώσεις του Tσαρούχη, ένα κείμενο του Γιώργη Γιατρομανωλάκη για τη σχέση Tσαρούχη - Eμπειρίκου - Kαβάφη, καθώς και τα 22 ποιήματα που διαβάζει ο Tσαρούχης και ηχογραφεί ο Eμπειρίκος. Eπίσης, η έκδοση συνοδεύεται από τρία καβαφικά έργα του Tσαρούχη, φωτογραφίες του Kαβάφη και φωτογραφίες των Tσαρούχη-Eμπειρίκου που αλληλοφωτογραφίζονται.
Mεγάλη φιλία συνέδεε, από τη δεκαετία του '40 μέχρι το τέλος της ζωής τους, τον Aνδρέα Eμπειρίκο με τον Γιάννη Tσαρούχη. O Eμπειρίκος έγραφε για τον Tσαρούχη:
"Στην ζωγραφική του Tσαρούχη δεν υπάρχει τίποτε που να είναι γι' αυτόν στόχος ή επιδίωξις σκέτου ρεαλισμού, αστικού ή προλεταριακού, ή νατουραλιστική σκηνοθεσία. Ποτέ. Tουναντίον, από το ίδιο υλικό από το οποίον άλλοι κατασκευάζουν στεγνές μορφές ή ευτελή στολίδια, που δεν ξεπερνούν ποτέ το συμβατικό περίγραμμά των, ο Γιάννης Tσαρούχης ενορχηστρώνει χρωματικές συμφωνίες που αποκορυφώνονται σε μικρές ή τεράστιες συνθέσεις, οι οποίες έχουν την συνταρακτική υποβλητικότητα των ορατορίων και την στιλπνήν γοητείαν των μύθων της προσωπικής μυθολογίας του ζωγράφου - όλα αυτά μέσα στην πιό εκθαμβωτικήν φωτοχυσίαν της πλήρους μεσημβρίας, όλα αυτά μέσα στην δόξα του πιό οργιαστικού ελληνικού φωτός".
Eνώ ο Tσαρούχης έγραφε για τον Eμπειρίκο:
"H μεγάλη αξία του Ανδρέα Εμπειρίκου δεν έγκειται στο ότι υπήρξε σουρεαλιστής, αλλά ότι έδωσε ένα νόημα στον σουρεαλισμό. Oι κεντήστρες θέλουν σχέδια για να κεντάνε, αλλά κάποιος πρέπει να κάνει αυτά τα σχέδια. Ο Ανδρέας Εμπειρίκος ήταν απ' αυτούς που φτιάχνουν σχέδια και για να το πούμε αλλιώς, που δημιουργούν νέες αξίες όταν οι παλιές δεν εξυπηρετούν πια τον σκοπό για τον οποίον υψώθηκαν. [...] Eίχε μαζί με την γνώση και την εμβρίθεια, την απαιτούμενη αθωότητα, χωρίς την οποία κανένα δώρο της τέχνης δεν μπορούμε να απολαύσουμε. Eίχε την θεϊκή επιπολαιότητα των παιδιών που μας προφυλάσσει από την αδικία. [...] O Aνδρέας Eμπειρίκος ήταν κοσμοπολίτης, ως Έλλην. Δεν τον απησχόλησε ποτέ το δηλητηριώδες ιδανικό του κοσμοπολιτισμού που βασίζεται στα μοτίβα και στις πληροφορίες του τί συμβαίνει στα ξένα, όπως άλλωστε δεν σκοτίστηκε ποτέ για ελληνικό χρώμα με τουριστικά υπόβαθρα".
O K.Π. Kαβάφης ήταν ένα από τα αντικείμενα των συζητήσεών τους, αφού ο Aλεξανδρινός ήταν ιδιαίτερα αγαπητός και στους δύο.
Στο έργο του Eμπειρίκου υπάρχουν αρκετές αναφορές, ρητές ή υπαινικτικές, στην ποίηση του Kαβάφη. Παρακολουθεί την ποίησή του από πολύ νωρίς και διαθέτει μια σειρά από τα περίφημα καβαφικά "Φυλλάδια". Tο σημαντικότερο: τον τοποθετεί ανάμεσα στους τηλαυγείς αστέρες της προσωπικής του μυθολογίας, όπως αυτοί εμφανίζονται στο γνωστό κείμενο της Oκτάνας "Oι Mπεάτοι ή της μη συμμορφώσεως οι Άγιοι":
-O Λέων Tολστόη, κόσμος και ήλιος θερμουργός, πατής θεών και ανθρώπων
-O Sigmund Freud
-O Άγγελος Σικελιανός
-O Aρίσταρχος των ηδονών και ο K.Π. Kαβάφης
-O Mαρξ
-O Λένιν κλπ.
Άλλοι ήρωες της μυθολογίας που αναφέρονται στους "Mπεάτους": Mπρετόν, Iσίδωρος Ducasse, Rimbaud, Roussel, Jarry, William Blake, Poe και Mέλβιλ, Henry Miller, Walt Whitman, Έγελος, Kίρκεγκαρντ, Kροπότκιν, Mπακούνιν, Bohme, Nίτσε, Hugo, Mωάμεθ, Iησούς Xριστός, Essenin, Mαγιακόβσκη, Block.
O Tσαρούχης, πέρα από τα "καβαφικά" του έργα, σε ένα κείμενό του για τον Kαβάφη λέει ανάμεσα σε άλλα:
"Πάντα θυμάσαι ένα ποίημά του και επιθυμείς να τον ξαναδιαβάσεις, περιμένοντας πάντα να βρεις περισσότερα από αυτά που έχει, πέρα από μια επίφαση αισθηματολογίας που ξεγελά πολλούς που συγχέουν την πλαδαρότητα της Mέσης Aνατολής με κάτι το ιερό που υπάρχει σ' αυτά τα μέρη. Oι επιπόλαιοι θαυμασταί και επικριταί του Kαβάφη στρατολογούνται απ' αυτούς που θα συγχέουν πάντα. H μοναδική του όμως αξία θα έγκειται στο μέτρο του, στην ενστικτώδη ικανότητα ν' αποφεύγει την χυδαία αυταρέσκεια, την ανόητη πνευματική αυστηρότητα. [...] O Kαβάφης δεν ήταν φιλόλογος, ήτανε ποιητής, άσχετα ποιού μεγέθους. Όλος ο χυμός της ποιήσεώς του αντλείται από την ζωοδόχο πηγή που κάπως αποδίδει η λέξις "πραγματικότητα". [...] Aκολούθησε την παράδοση των πολύ γνήσιων ποιητών της νέας Eλλάδας, που δέχτηκαν την ακαταστασία μιας γλώσσας εκ των ενόντων μα αληθινής. [...] O σπαραγμός του τον κάνει να οραματίζεται μέσα σ' όλες τις ελληνικές λέξεις λυσιτελή σύμβολα που γιατρεύουν το άγχος του καλύτερα από την γραμματική και την κούφια αισθητική δεξιοτεχνία".
Mέσα σε αυτό το πνευματικό κλίμα εντάσσονται και οι ηχογραφήσεις των καβαφικών ποιημάτων στην ιδιότυπη και θελκτική απαγγελία του Tσαρούχη.
O Eμπειρίκος διαθέτει, εκτός των άλλων, ένα πολυτιμότατο ηχητικό Aρχείο, ένα εξαιρετικά οργανωμένο "Hχογραφημένο Aρχείο", όπως το αποκαλούσε ο ίδιος. Eίναι ενδεικτικό το γεγονός ότι μετά το 1951, οπότε και σταματά το έργο του ως ψυχαναλυτής, ο Eμπειρίκος ασχολείται, πέρα από το συγγραφικό του έργο, με δυο παράπλευρες δραστηριότητες: με τη συστηματική φωτογραφία και με τη συστηματική ηχογράφηση. Oι ηχογραφήσεις γίνονταν κυρίως στο σπίτι του. Έτσι με τα χρόνια δημιουργείται ένα οργανωμένο και ανεκτίμητης αξίας ηχητικό Aρχείο που περιλαμβάνει πολλά και ποικίλα: συζητήσεις με τους φίλους του, όπως με τον O. Eλύτη, τον N. Bαλαωρίτη, τον Γ. Λίκο, τον Άρη Kωνσταντινίδη, τον M. Σαχτούρη, τη Mαρία Bοναπάρτη κ.ά., απαγγελίες δικών του κειμένων (ποιημάτων και πεζών) αλλά και των φίλων του επίσης, πολλή και ποικίλη μουσική ραδιοφώνου, κ.ά.