Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Η Θεωρία των Χρωμάτων του Γκαίτε. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Η Θεωρία των Χρωμάτων του Γκαίτε. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Πέμπτη, 1 Μαΐου 2014

Η Θεωρία των Χρωμάτων του Γκαίτε

Η πραγματεία του 1810 που ενέπνευσε τον Καντίνσκι και την πρώιμη Αφηρημένη Ζωγραφική.

Μετάφραση από openculture.com
του Josh Jones, συγγραφέα και μουσικού ( @jdmagness)
zur_Farbenlehre__4a9b929b1348e
Αμφιβάλλω ότι πρέπει να σας απαριθμήσω τους πολλούς τίτλους του σοφού και πολυμαθέστατου Γερμανού του 18ου αιώνα Γιόχαν Βόλφγκανγκ φον Γκαίτε, αλλά επιτρέψτε μου να προσθέσω ένα ή δύο, τα οποία ήταν άγνωστα προς εμένα τουλάχιστον :  θεωρητικός των χρωμάτων (ή φαινομενολόγος του χρώματος) και πρόδρομος του αφηρημένου εξπρεσιονισμού. Όπως μας ενημερώνει ένα καταπληκτικό ποστ του Booktryst, το βιβλίο του Γκαίτε για το χρώμα,Zur Farbenlehre (Θεωρία των Χρωμάτων), το οποίο γράφτηκε το 1810, αμφισβητεί τη Νευτώνεια οπτική του αντικειμένου και αναπτύσσει μια ψυχολογική και φιλοσοφική μελέτη του τρόπου με τον οποίο βιώνουμε το χρώμα σαν φαινόμενο. Στην μελέτη του ο Γκαίτε περιγράφει στο πώς κατέληξε στις απόψεις του:
Μαζί με τον υπόλοιπο κόσμο ότι όλα τα χρώματα περιέχονται στο φως: κανένας δεν μου είπε ποτέ κάτι διαφορετικό, και δεν βρήκα ποτέ το παραμικρό λόγο να το αμφισβητήσω, γιατί δεν με ενδιέφερε περαιτέρω το ζήτημα.
Αλλά έμεινα έκπληκτος, καθώς κοιτούσα ένα λευκό τοίχο μέσα από το πρίσμα, και αυτός παρέμεινε λευκός! Μόνο όταν περνούσε πάνω από μια σκοτεινή περιοχή, έδειχνε κάποιο χρώμα, και στο τέλος γύρω από το περβάζι του παραθύρου έλαμπαν όλα τα χρώματα… Δεν άργησε να συνειδητοποιήσω ότι υπήρχε κάτι σημαντικό σχετικά με το χρώμα, που περίμενε να ανακαλυφθεί, και μίλησα σχεδόν ενστικτωδώς δυνατά, οι νευτώνειες διδαχές ήταν λανθασμένες.
goethe5
Σοπενχάουερ θα έγραφε αργότερα ότι “[ο Γκαίτε] κατάφερε να αποδώσει σε πλήρη βαθμό, ό,τι υπόσχεται στον τίτλο του καταπληκτικού του έργου : δεδομένα για μια θεωρία των χρωμάτων. Είναι σημαντικά, πλήρη και σημαντικά δεδομένα, πλούσιο υλικό για μια μελλοντική θεωρία του χρώματος.” Ήταν μια θεωρία, παραδέχεται ο Σοπενχάουερ, που “δεν μας εξοπλίζει με μια αληθινή εξήγηση της ουσιώδους φύσης του χρώματος, αλλά το παρουσιάζει σαν φαινόμενο, και μας λέει απλά από πού ξεκινά, και όχι τί είναι.”
goethe-color [first plate of Zur Farbenlehre]
Ένας άλλος μετέπειτα φιλοσοφικός ερμηνευτής του Γκαίτε, ο Λούντβιχ Βιτγκενστάιν – ένας διανοητής που ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για την οπτική αντίληψη – επίσης είδε τη δουλειά του Γκαίτε σαν κάτι που λειτουργεί πολύ διαφορετικά από την οπτική του Νεύτωνα – όχι σαν επιστημονική θεωρία αλλά μάλλον σαν διαισθητικό σχήμα. Ο Βιτγκενστάιν σχολίασε ότι η δουλειά του Γκαίτε “στην πραγματικότητα δεν είναι καθόλου θεωρία. Τίποτα δεν μπορεί να προβλεφθεί με βάση αυτή. Είναι μάλλον ένα ασαφές σχηματικό περίγραμμα, του είδους που βρίσκουμε στην ψυχολογία του [Χένρι] Τζέιμς.  Δεν υπάρχει  experimentum crucis για τη θεωρία του χρώματος του Γκαίτε.” 
goethe6
Αλλά μια τρίτη αργότερη γερμανική ιδιοφυΐα, ο Βέρνερ Χάιζενμπεργκ, σχολίασε για την επιρροή της  Zur Farbenlehre, γράφοντας “Η θεωρία των χρωμάτων του Γκαίτε έχει επηρεάσει με πολλούς τρόπους την τέχνη, την φυσιολογία και την αισθητική. Αλλά η νίκη, και επομένως η επιρροή στην έρευνα του επόμενου αιώνα, ήταν του Νεύτωνα”.
goethefarbkreis1810
Δεν είναι σωστό να αξιολογήσουμε τις σχετικές αξίες της θεωρίας του Γκαίτε, ή την έλλειψη τους, σε σχέση με την εντατική δουλειά του Νεύτωνα στην οπτική. Έχουν γραφτεί ολόκληρα βιβλία για το θέμα. Αλλά ασχέτως με τις προθέσεις του, η δουλειά του Γκαίτε έχει αξιολογηθεί σαν μια ψυχολογικά ακριβής αναφορά, που μέσα από το κείμενο του και τις πολλές εικόνες που βλέπετε εδώ, έχει επηρεάσει σημαντικά τους ζωγράφους του εικοστού αιώνα, τους οποίους απασχολούσε σοβαρά η ψυχολογία των χρωμάτων, με πιο αξιοσημείωτο το Βασίλι Καντίνσκι, που έγραψε το δικό του “σχηματικό περίγραμμα” των ψυχολογικών επιπτώσεων του χρώματος με τίτλο”Σχετικά με το Πνευματικό στην Τέχνη“, κλασικό στη θεωρία της μοντέρνας αισθητικής. Όπως συμβαίνει συχνά με τον Γκαίτε, η επιρροή αυτού του μοναδικού έργου είναι πλατύτερη και πιο βαθιά, από ότι θα μπορούσε ποτέ να προβλέψει.
Μπορείτε να βρείτε τη Θεωρία των Χρωμάτων του Γκαίτε στη συλλογή μας με 450 δωρεάν ebooks.
goethe1